Pisanie tekstów, tłumaczenia, przygotowywanie materiałów edukacyjnych czy porządkowanie danych — sztuczna inteligencja może wspierać organizacje pozarządowe w wielu codziennych zadaniach. Jak zacząć korzystać z niej świadomie? Praktycznych wskazówek dostarcza raport „The Use of Artificial Intelligence in Non-Governmental Organizations. Conclusions and Recommendations”, wydany w ramach programu Sektor 3.0.

Publikacja z 2024 roku powstała na podstawie doświadczeń pilotażu, do którego zaproszono 25 przedstawicieli organizacji współpracujących z Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności. Przez blisko trzy miesiące uczestnicy rozwijali umiejętności, testowali zastosowania AI i wymieniali się doświadczeniami. W przedsięwzięciu uczestniczyli Sektor 3.0, DELab Uniwersytetu Warszawskiego, CampusAI i Google.

Raport przedstawia doświadczenia tej grupy i rekomendacje ekspertów. Nie jest reprezentatywnym badaniem całego sektora pozarządowego, ale stanowi przydatny punkt wyjścia dla organizacji planujących wykorzystanie AI.

W czym AI może pomóc organizacji?

Autorzy wskazują kilka obszarów, w których sztuczna inteligencja może usprawnić pracę:

  • Komunikacja i promocja — przygotowywanie wersji roboczych wpisów na stronę, postów, newsletterów i wiadomości.
  • Praca z dokumentami — streszczanie raportów, poprawianie tekstów, tłumaczenia i porządkowanie informacji.
  • Edukacja — tworzenie propozycji materiałów szkoleniowych i treści dostosowanych do odbiorców.
  • Pozyskiwanie finansowania — rozwijanie pomysłów projektowych oraz przygotowywanie roboczych opisów na podstawie informacji o organizacji.
  • Analiza danych i administracja — wspieranie pracy z zestawieniami, rozpoznawanie powtarzających się problemów i ograniczanie rutynowych czynności.

Nie trzeba od razu wdrażać rozbudowanego systemu. Dobrym początkiem może być jedno zadanie, które regularnie zabiera zespołowi dużo czasu.

Sam dostęp do narzędzia nie wystarczy

Ważnym wnioskiem raportu jest potrzeba rozwijania kompetencji pracowników. Uczestnicy pilotażu uczyli się między innymi samodzielnie, metodą prób i błędów oraz przy wsparciu współpracowników. Wskazywali jednocześnie na potrzebę szkoleń dopasowanych do ich rzeczywistych obowiązków.

Autorzy rekomendują warsztaty uwzględniające różny poziom umiejętności cyfrowych, uzupełnione konsultacjami indywidualnymi i możliwością dalszej wymiany doświadczeń. Nauka powinna koncentrować się na problemach, które zespół chce rozwiązać: przygotowaniu materiałów, opracowaniu danych czy usprawnieniu komunikacji.

Znaczenie ma również wsparcie organizacji — czas na testowanie rozwiązań, przestrzeń do wspólnej nauki oraz zaplanowanie kosztów potrzebnych narzędzi.

Odpowiedzialność pozostaje po stronie człowieka

Raport podkreśla, że odpowiedzi AI wymagają sprawdzania. Wiarygodnie brzmiący tekst może zawierać błędy, nieistniejące źródła lub uproszczenia. Wygenerowane treści mogą również powielać stereotypy.

Autorzy zwracają uwagę na ochronę prywatności, ostrożność przy przekazywaniu danych do narzędzi oraz etyczny wymiar ich stosowania. Wskazują też na potrzebę przejrzystego informowania o wykorzystaniu AI i uwzględniania środowiskowych kosztów technologii.

Dla organizacji społecznych ma to szczególne znaczenie: sprawność działania powinna iść w parze z troską o odbiorców, jakość informacji i zaufanie.

Od czego zacząć?

Na podstawie rekomendacji raportu warto przyjąć prostą kolejność: określić potrzebę, wybrać zadanie do przetestowania, przygotować zespół i ocenić rezultaty. Dopiero doświadczenia z takiego testu pozwolą zdecydować, czy rozwiązanie warto stosować szerzej.

W Instytucie Równość i Dostępność patrzymy na rozwój kompetencji AI jako na element wzmacniania organizacji. Łącząc szkolenia i działania w obszarze IT, widzimy znaczenie praktycznej nauki: pracy na konkretnych zadaniach, krytycznej oceny wyników oraz świadomego korzystania z technologii.

Zachęcamy do lektury raportu i rozmowy w zespole o tym, które codzienne obowiązki można dzięki AI wykonywać sprawniej.

Źródło: Katarzyna Śledziewska, Dawid Szarański, Michał Paliński, The Use of Artificial Intelligence in Non-Governmental Organizations. Conclusions and Recommendations, Warszawa 2024, Sektor 3.0.

Przejdź do publikacji na stronie Sektor 3.0

Publikacja powstała w ramach programu Sektor 3.0, realizowanego przez Fundację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego ze środków Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Informacje o programie: www.sektor3-0.pl.

Grafika: okładka raportu, materiał Sektor 3.0. Publikacja udostępniona na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe. Pewne prawa zastrzeżone na rzecz Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego.